Bondgenoot of concurrent

Let’s Gro-debat Fiets en natuur

2-11-2017, 17:00-18:30

Er waren 16 mensen aanwezig. Onder hen gespreksleider Henny van der Windt, Fietsersbond-Groningen-voorzitter Wim Borghols, Lammert Tiesinga van IVN Groningen-Haren en Fietsersbond-Groningen-secretaris en verslaglegger Màrria van Winkel.

Henny leidt in dat zowel de natuurbeschermers als de fietsersbelangenbehartigers als voorganger de ANWB hebben! Dat deed in de begintijd aan natuurfietstochten en werkt nu met Natuurmonumenten aan de natuur. Maar zijn de natuurbeschermers en de fietsersbelangenbehartigers nog wel dezelfde mensen?
Wim en Lammert houden elk een inleiding.

Wim, voorzitter Fietsersbond Groningen

debat-fiets-en-natuur

Het gaat niet goed met het milieu: klimaatdoelstellingen zullen waarschijnlijk niet gehaald worden, fijnstof blijft een probleem en velen lijden onder geluidsoverlast. Klimaatdoelstellingen spelen op wereldniveau, de impact van fijnstof en geluid speelt meer stedelijk. Daarnaast dreigt Groningen onbereikbaar te worden voor mensen van buiten de stad door de vele opstoppingen die niet alleen auto’s maar ook het OV raken.

De fiets, in al zijn varianten, kan een rol spelen in het verminderen van al deze problemen:

  • De uitstoot van CO2 en fijnstof is laag
  • Fietsen produceert weinig geluid
  • De fiets neemt weinig ruimte in en is minder gevoelig voor opstoppingen

Daarnaast zorgt fietsen ervoor dat degenen die dat doen in beweging zijn, hetgeen goed is voor de algehele gezondheid van de fietsers. Met de opkomst van de elektrische fiets, is de fiets ook meer geschikt geworden voor mensen die grotere afstanden (tot 40 kilometer) af moeten leggen èn voor het gebruik van de fiets bij winderig weer.

Kortom, het gebruik van de fiets dient het behalen van vele milieudoelstellingen!!

De toename in de variëteit aan fietsen zorgt er wel voor dat er grotere verschillen ontstaan in de snelheden van de fietsers en dat er meer ruimte nodig is voor de fiets: fietspaden zullen breder en rechter moeten worden. Om de voordelen ten opzichte van de auto volledig te benutten zullen fiets en autoverkeer zoveel mogelijk gescheiden moeten worden. Kortom: om de milieuvoordelen van de fiets te behalen zal er ruimte voor de fiets gemaakt moeten worden.

Fietsers houden van de natuur, dus bij het vinden van deze ruimte moet gezocht worden naar routes om de natuur te sparen. Indien die ruimte echter niet te vinden is, zal de fiets zijn ruimte moeten krijgen, zal er af en toe een boom of een vleermuis moeten wijken voor de fietsroute en zal elders naar compensatie van de natuur gezocht moeten worden.

Lammert

Ik ben Lammert Tiesinga, voorzitter van het IVN Groningen-Haren. IVN staat voor Vereniging voor Natuureducatie en duurzaamheid. Laat ik eerst vertellen hoe we bij dit onderwerp betrokken zijn geraakt. Ik ben coördinator en actief in de IVN werkgroep Stadsecologie, die vijf jaar lang excursies heeft georganiseerd over de Stedelijke Ecologische Structuur. En er ook een prachtig boekje over heeft geschreven, dat inmiddels helemaal is uitverkocht: Groningen Groene Stad.

De Stedelijke Ecologische Structuur is al een jaar of tien beleid van de gemeente Groningen. De SES houdt in dat er groene verbindingen / ecologische zones worden gecreëerd waarbij allerlei soorten planten, dieren, vleermuizen, vlinders, bijen etc. zich kunnen verspreiden. Daardoor wordt de stadsnatuur en de biodiversiteit versterkt. Het gaat om de verbinding van groene gebieden in en om de stad, ook om verbinding van het groen in de stad met de natuur buiten de stad.

Groen in de stad is niet alleen van belang voor de biodiversiteit, maar ook voor het welzijn van mensen en zorgt ervoor dat de gevolgen van de opwarming van het klimaat binnen de perken kunnen blijven. Voor mensen is het belangrijk dat ze er kunnen recreëren en ontstressen. Als IVN waren we lovend over dit gemeentelijke beleid.

We zijn erg geschrokken toen bekend werd dat er brede fietspaden zouden worden aangelegd dwars door de ecologische zones. Het bleek dat de fietspaden gepland waren dwars door de kerngebieden van de SES. Dat hadden we nooit voor mogelijk gehouden, want het druist helemaal in tegen het groene beleid dat de gemeente tot dan toe had gevoerd.

In Park Selwerd, dat sinds 2010 ecologisch werd ingericht en beheerd, zouden meer dan 80 bomen worden gekapt. Terwijl er helemaal niet veel bomen in het park staan. Het zou een kaalslag worden. Veel mensen daar wonen in flats en zijn voor recreatie op het park aangewezen. Ook langs de ringweg ten noorden van Selwerd en Paddepoel zouden veel bomen worden gekapt. En er waren plannen voor de Helperzoom, ook een kerngebied van de SES, waar rigoureus zou worden ingegrepen. We stonden perplex, want dit waren nu juist ook de zones die de natuur in de stad verbinden met de natuur buiten de stad.

Het leek alsof de gemeenteraad en het College van B&W volledig vergeten waren dat er een SES is. Groningen moest fietsstad worden en daar moest alles voor wijken.
We stonden perplex.

Met heel veel bewoners van de noordelijke wijken zijn we in het geweer gekomen. Want ook de bewoners werden volledig overvallen door de plannen om in no time heel veel bomen te kappen. Ze hebben 2000 handtekeningen verzameld, die ik mocht aanbieden aan de raadscommissie Beheer en Verkeer. Pas daarna gingen ook alarmbellen rinkelen bij wethouders en gemeenteraadsleden. Er zijn er inspraakbijeenkomsten georganiseerd en de plannen zijn aangepast, hoewel ze natuurlijk nog wel schade opleveren voor de natuur. Het is jammer dat niet veel eerder is ingezien dat brede fietspaden niet passen binnen groene SES-zones. Dan hadden andere keuzes kunnen worden gemaakt.

Als IVN zijn wij ook voorstanders van goede bereikbaarheid van de stad per fiets en voor goede fietspaden. Dat wil iedereen. Maar we zijn ook voor de versterking van de natuur in de stad. Groene zones zijn ervoor om te ontspannen, om te wandelen, kinderen moeten er kunnen ravotten. Ze zijn niet bedoeld om met een rotgang doorheen te fietsen. Daarom zijn we ook niet voor de aanleg van brede snelfietspaden door de kwetsbare groene gebieden die voor langzame recreatie, ontspanning, wandelen, joggen, spel en rust van belang zijn. Langzame recreatie en ontspanning verhouden zich slecht met de snelle fietsers die nu hun intrede doen. Snelfietspaden zouden langs verkeerswegen aangelegd moeten worden, daar waar al snelverkeer is. Waar mogelijk in combinatie met nieuwe groene zones, die het fijnstof en de CO2 kunnen opnemen. Op die manier kunnen we de groene zones met smallere fietspaden bewaren voor mensen die geen haast hebben: ook voor kinderen en ouderen die zich willen verplaatsen, spelen of wandelen. Dat is niet alleen beter voor het groen, maar ook een stuk veiliger.

De deelnemers met elkaar in debat

Waarom verbreding van fietspaden?
Vanwege de verschillende fietssnelheden maar vooral vanwege het grotere aantal fietsers.

Verschillende fietssnelheden moeten niet worden gecombineerd maar er moeten verschillende fietspaden voor zijn. Verbreding leidt namelijk tot sneller fietsen, forensen passen bij haast hun snelheid niet aan aan langzamere fietsers. Die langzamere fietsers gaan dan weer met de auto of de bus.
Het maken van snelfietspaden is gedacht vanuit de auto/snelheid. Weliswaar snelheid een onderdeel van deze tijd, maar een snel saai fietspad wordt gemeden: men wil ook prettig fietsen.

Geschiedenis
Het lijkt alsof er niet naar het groen wordt gekeken bij het ontwerpen van nieuwe fietsroutes, maar dit ligt genuanceerder. Sommige bestaande routes – ook die door het groen – kunnen de huidige fietsstroom niet meer aan.
De Helperzoom is belangrijk voor de SES en heeft al een knauw gehad door de herinrichting van het noorddeel. Compensatie gaat niet goed met jonge boompjes en dat gaat ten koste van dieren, in dit geval vleermuizen.
Er zijn plannen van de gemeente om meer groen te maken. Het compensatiebeleid werkte niet – toen is gezegd dat het versterkt wordt.
In park Selwerd is het minder erg geworden dan gedacht.

De motivatie voor een fietsroute is comfort: op de Hereweg zijn veel verkeerslichten, op de Helperzoom niet. Daardoor is het op de Helperzoom fietsdrukker geworden.

Fietsers willen niet naast auto’s
Op snelle routes buiten de stad willen de fietsers liever niet naast de auto’s / een autoweg rijden. Maak die routes dus groener. De zuidelijke ringweg is al een mooi begin.

Groen voor groengenieters erbij maken
Laten we het groen concentreren voor groengenieters, dus bv een nieuw park, in plaats van een enkele rij bomen langs fietspaden.
Doe een flink gebaar in groen: in plaats van een heel woningblok bijvoorbeeld. Hiertegenover staat dat veel mensen een woning willen.

Oplossingen voor de toekomst

  • Minder auto’s in de stad en die ruimte aan de fiets geven.
  • Maak wel fietspaden in de natuur maar houd er rekening mee. Er valt soms wat te combineren: een fietspad langs de spoorlijn naar Winsum zou in de wijk Selwerd ruimte van de groenstrook kosten, maar zou in plaats daarvan over het daarlangs liggende water gemaakt kunnen worden.
  • Spreid het spitsuur, ook voor scholen. Het is eigenlijk vreemd dat een superdruk fietspad vijf minuten na de spits bijna leeg is. Vorig jaar heette dit nog niet mogelijk maar inmiddels zijn er battles (prijsvragen) geweest waar precies het spreiden van het spitsuur eruit kwam.
  • Met elektrische auto’s is fijnstof geen gezondheidsbelemmering meer voor fietspaden langs autowegen.
  • Laat voor het fietsnetwerk een net zo knap bedachte visie als voor de binnenstad maken. Fietsers laten zich weliswaar niet zo makkelijk sturen, maar met de Slimme Route is dat wel gelukt.
  • Er moet mogelijkheid worden gegeven aan snelle fietsers om de rijbaan in plaats van het fietspad te nemen. Anderzijds: veel speed-pedelec’ers die nu verplicht worden de rijbaan te nemen, willen dat vaak niet. Wellicht is de oplossing om snelheidszones te maken, van 20 en 40 km/u: zowel auto’s als snelle fietsers kunnen dan bij elkaar. Overigens dus niet bij een snelheid van 50 km/u.

Hoe denken de natuurbeschermers er nu over?

  • Er moet beter worden nagedacht over de routes voor de toekomst: er moet ook worden geluisterd naar mensen die gaan over de natuur.
  • Het fietsnetwerk moet goed worden ingepast in de natuur.

Overigens blijken de stadsecologen maar weinig in te brengen te hebben in de plannen.

* In hoeverre kan er nog op andere manieren iets voor de natuur gedaan worden? Bv met groene daken. → De natuurbeschermers vinden dit een druppel op de gloeiende plaat.
* Moet je niet ook eens kijken naar de doelsoorten, omdat de stad groter wordt. → En de doelsoort groengenieter dan?
Wellicht kunnen we creatiever met de natuur omgaan.

Hoe denken de fietsers er nu over?

  • In park Selwerd is het uiteindelijk beter geworden.
  • De Helperzoom-fietsroute had aan de westkant gemoeten, bij een andere belangenafweging was dat de uitkomst geweest.

De eindconclusie is dat er meer is wat natuurbeschermers en fietsers bindt dan wat hen scheidt. Nu we elkaars punten beter kennen en begrijpen kunnen we daar in de toekomst beter rekening mee houden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *